Volgens mij heeft die man het zelf ook

Een selfie

Zijn moeder belde me op. De dag ervoor had ik haar zoon van 17 gesproken over zijn dwanggedachten. Ze wilde zeggen dat hij zich zo begrepen had gevoeld. “Volgens mij heeft die man het zelf ook”, had hij gezegd. “Anders kan hij nooit zo precies weten wat ik voel.”

Jaren eerder kwam een patiënte met een heel andere veronderstelling. Een jonge vrouw, die voortdurend piekerde. “Ik wou dat ik psychiater was”, zei ze. “Het lijkt me zo heerlijk om altijd gelukkig te zijn.” Ik heb haar maar niet verteld dat artsen juist vaker depressief zijn, vaker verslaafd en zich vaker van het leven beroven dan gemiddeld.

Gedeelde smart?

In contacten met patiënten probeer ik als hulpverlener toch ook mezelf te zijn. Soms kan open zijn over eigen ervaringen daar goed in passen. Maar ook als het eigen problemen betreft? Als je uit eigen ervaring precies weet waar de ander mee worstelt? Moet je dat als hulpverlener dan ook zeggen? Gedeelde smart is halve smart, maar smart deel je met lotgenoten. Kan een hulpverlener tegelijk een lotgenoot zijn?

Dat is ingewikkeld. Een aannemer in een bouwval, een gescheiden relatietherapeut en een hulpverlener in de lappenmand. Het wringt toch een beetje. Een huisarts met suikerziekte kan dan weer wel.

Ik ben er groot voorstander van dat hulpverleners in de (geestelijke) gezondheidszorg open zijn over hun eigen psychische problematiek. Dat ze laten zien dat je je voor psychische aandoeningen niet hoeft te schamen. Als wij daarover al niet open durven zijn, van wie kunnen we dat dan wel verwachten? Maar open zijn in het algemeen, is nog weer wat anders dan open zijn in een hulpverleningsrelatie.

En ‘die man’?

En hoe zit dat dan nu met mij? Heeft ‘die man’ het zelf ook?
Ja, ik heb een dwangstoornis. Het voelt kwetsbaar om dat publiekelijk te zeggen, maar ik schaam me er niet meer voor. Door die aandoening voel, doe en denk ik vaak vreemde dingen, maar dat staat los van mijn waarde als persoon. Ik heb daarbij nog geluk. Mijn maatschappelijke functioneren wordt er niet door verstoord. Dat is niet mijn verdienste, maar dat is geluk. En als professional zit ik dicht bij het vuur. Ik weet wat er aan de hand is en wat de beste behandeling is.

Ik heb in het directe contact met een patiënt nog nooit over mijn eigen dwangstoornis gesproken. Meestal leek het me niet nuttig of nodig, maar misschien was ik ook gewoon nog niet zover. Nu ben ik echter publiek actief om meer bekendheid te geven aan de dwangstoornis. Ik verkondig onder meer dat je je er niet voor hoeft te schamen. In dat verband wil ik mijn eigen dwangstoornis niet verzwijgen.

Gelukkig

En hoe zit het met dat psychiaters altijd gelukkig zijn? Nou, nee dus. Ook psychiaters kunnen door een psychische aandoening worden getroffen.
Mijn dwangstoornis is vaak kwellend voor me. Het heeft veel vergald, maar het bederft mijn leven niet. Dat komt ook omdat er een ontwikkeling ten goede is. Zolang die er is, kan een mens veel verdragen, ook al is het een hardnekkig probleem. Dat laatste is bij de dwangstoornis nogal eens het geval. Het gaat niet vaak vanzelf over. Dwang is te behandelen, dus verbetering is vaak mogelijk, maar meestal heb je daar hulp bij nodig. Dát wil ik iedereen met dwangproblemen op het hart drukken. Zoek hulp!

Dus, mijn patiënt had gelijk. Ik heb het ook. Al veertig jaar, maar het is veel beter dan het was. Altijd gelukkig? Vaak genoeg.

Photo credit: Werkschrift “Ambachten” van Lasse Oosterhoff

Gepubliceerd op Medisch Contact op 23 september 2014.

By |2017-11-19T16:34:39+00:0013 oktober 2014|Categories: Deskundigenartikelen, Ervaringsverhalen|0 Comments

About the Author:

(Kinder- en jeugd)psychiater, auteur van het boek Vals Alarm, spreker, blogt op Medisch Contact en Arts en Auto. Menno heeft zelf een dwangstoornis. Social Media: LinkedIn | Twitter

No Comments

  1. Rini Hekker mei 12, 2016 at 10:57 - Reply

    Ja Een man kan ook aan een heftige vorm Van Smetvrees / mysophobia lijden zodat het, immers in mijn LEVEN ‘ruim 50 jaren mijn leven beheerst.
    Het is nu een Deel van mijn leven geworden.

    Ik groet U allen.
    Rini H.
    Vanwege alsook mijn OCD woonachtig in het buitenland.

    • Menno Oosterhoff mei 12, 2016 at 13:43 - Reply

      Ik hoop dat u er een beetje een omgang mee hebt weten te vinden. Sterkte.

  2. g willems april 29, 2015 at 12:42 - Reply

    Wauw menno mooie blog en mooi dat je er zo open over bent

  3. Tiny Noordmans januari 13, 2015 at 10:58 - Reply

    Wanneer is een mens psychisch gezond? Volgens mij is het maar een wazig lijntje. Als je niet meer kunt functioneren door een stoornis, dan ben je tijdelijk ziek. Maar als je kunt functioneren ondanks een storing, dan ben je volgens mij gewoon mentaal een heel sterk mens. Ik heb geen dwangstoornis, maar de rek in mijn elastiek is niet zo groot. Als ik teveel aan mijn hoofd heb, kan ik de boel niet meer onder controle houden. Ik moet dus ook steeds mijn grenzen bewaken. Dit geeft mij vaak het gevoel een zwakkeling te zijn, omdat ik dan naar anderen kijk die wel kunnen multitasken en honderd en een dingen kunnen doen, zonder van hun patje af te raken. Aan de andere kant ga ik er vanuit dat het voor iedereen goed is om rust in te lassen om weer nieuwe energie op te kunnen doen. Dus hoe lang houd die persoon het vol waar ik zo tegenop kijk? We zijn allemaal kwetsbaar. Wanneer jij je kwetsbaarheden kent en er mee om weet te gaan, moet je het dan wel als “ziekte” benoemen? Meer een soort handicap, zoals een ander een been of arm moet missen. Zelf ben ik al jaren coach, ben ik dan de zwakke die de blinde leidt? Naar mijn mening niet, je kunt juist je eigen zwakke punten bij je werk gebruiken. Ze worden dan tevens je kracht. Want je spreekt uit ervaring. Een psychiater die tevens een ervaringsdeskundige is, lijkt mij prima. Volgens mij schept dat juist meer vertrouwen.

    • Menno Oosterhoff januari 13, 2015 at 15:32 - Reply

      Ik vind psychisch gezond zijn geen verdienste en ziek zijn geen schande, maar omdat de termen vaak een waardeoordeel in zich dragen hou ik het bij aandoening. Jij spreekt over handicap. Iets wat dingen lastiger maakt.Vind ik ook prima, maar voor veel mensen heeft dat woord nu net weer een negatieve lading. Ieder moet voor zich weten hoe het te noemen. Zie ook de blog. Het mag geen naam hebben.
      Verder ben ik met je eens, dat er geen scherpe scheiding is tussen de normale variatie en daar waar het problematisch wordt.
      En eens met je belangrijkste punt. Dat het allemaal niet zo in termen van goed en fout moet worden besproken.

      • Marijke januari 13, 2015 at 21:39 - Reply

        Wat is gezond? Ik kreeg heel veel plakkers op. Fibromyalgie,enzovoort. Het werd steeds erger. De rij werd steeds meer. Wat bleek door jaren medicatie gebruik nam ik niet genoeg vitamine B12 op. Een jojo behandeling van wel niet injecties,zelfs twee jaar niet. Ging het geheel mis heel het autonome zenuwstelsel op tilt. Ik kon niets meer. Zicht,spraak,geheugen,gehoor,gevoel en stofwisseling. Kreeg zelfs astma aanvallen. Ik bleek niet meer tegen synthetische stoffen te kunnen. Men pakte symptomen aan maar hoe kom je aan die symptomen wat is de oorzaak?
        En na hard werken en uitproberen. Heb ik geen astmatische bronchitis meer. Mijn zenuwstelsel is zo goed als hersteld. Wel lichte beschadigingen eraan over gehouden in de gevoelszenuwen en een aantal allergieën.
        Medicatie gebruik ik niet meer. Na 57 jaar eindelijk erachter dat medicijnen mij ziek maakte. En nu het gaat nog steeds goed maar wel elke vier weken een injectie en de voeding aangepast.

        • Menno Oosterhoff januari 14, 2015 at 15:02 - Reply

          Fijn dat het nu goed gaat. Het is zeker belangrijk altijd ook te denken aan de mogelijkheid van vitaminetekort.

  4. Marijke januari 13, 2015 at 10:56 - Reply

    Schrijven is voor mij vrij schrijven geworden. Geluk gehad nee je hebt het geluk dat je schreef. Dwang ontstaat ergens door. Ik kwam er achter op mijn 17de en dat is al 49 jaar geleden tijdens mijn opleiding in de verstandelijke gehandicapten zorg dat één van mijn ouders niet was zo het gebruikelijk zou moeten zijn. En dan ben je op een gegeven moment zorgverlener en ervaringsdeskundige. Maar je botst dan ook op muren opgeworpen in de zorg. Zelfs heel hoge. Nergens een deur te bekennen een doorgang tot er een opening kwam. Door schrijven, reageren op een artikel in de krant. Mentaal vermogen is investeren in geluk. Zo mocht ik de cursus positieve psychologie doen. En wat gebeurde de muren vielen, mocht er over klauteren. Dat had ik echt nooit gedacht en zeker niet dat een rozijn zo anders kan zijn. Ook een zorgverlener is een mens die het te veel kan worden. Maar we mogen elkaar de hand reiken elkaar helpen. Kwetsbaar is ieder mens zo ook kostbaar. Geld is niet wat telt, maar zorg voor elkaar.

    • Menno Oosterhoff januari 13, 2015 at 15:25 - Reply

      Dat schrijven ook kan helpen en dat je erdoor in kontact kunt komen is zeker waar. Fijn dat je dat ook zo ervaren hebt.

  5. Maryanne Bosch december 3, 2014 at 07:59 - Reply

    Wil heel veel zeggen maar moet nu eerst rennen voor een afspraak.Trouwens ik ben heel slecht georganiseert omdat ik3,nee5keer hersenletsel in de verkeer heb opgelopen in de tijd dat er weinig kennis over was.Raad eens waar ze me 6 maanden zogezegde vakantie aanboden?! Waarom 6 m. vroeg ik? Om me te leren kennen! Kon net bedenken waarom vragen ze me niet? Of 6 weken PAAZ..maar ik heb genoeg mensen geholpen om te weten dat niet iedereen wordt daar gehopen.Of niks! was de laaste optie. En dat was mijn redding!! Tussen de sleutel van jij leven weggooien of niks was zoń verschil dat ik wist ze weten het ook niet. Daarom ben ik nog hier:-0 Heb heel wat anderen kunnen helpen na 10 jaar vechten om niet alles te verliezen.Oeps ben al laat:-)

  6. Anoniem november 16, 2014 at 17:25 - Reply

    Mooi geschreven. Ik ben zelf een aantal maanden geleden opgenomen geweest op de PAAZ ivm met mijn angst- en dwangstoornis. Ik sprak er nooit over, het was mijn geheim, mijn schaamte, mijn eenzame gevecht. Bang om een stempel te krijgen, bang om niet als “volwaardig” te worden gezien. Maar toen ik was opgenomen kon ik het niet meer geheim houden en moest ik er wel opener over worden. Dat was prettig, een opluchting, het masker mocht af.
    En…… er was begrip. Veel meer dan ik ooit verwacht had.
    Ps. er was ook een psychiater opgenomen op de afdeling.

    • Menno Oosterhoff (@oosterhoff2) november 16, 2014 at 20:06 - Reply

      Dank voor je reactie
      Fijn voor je dat je probleem niet meerzo met schaamte is beladen. Ooit hoorde ik de prachtige vraag: Wanneer besloot je om angst en dwang te hebben?…..
      Nee, precies. Daartoe heb je niet besloten. Dat is je overkomen. Naar genoeg, maar niet iets om je voor te hoeven schamen. Schaamte speelt bij dwang overigens heel vaak een grote rol. Mede om dat tegen te gaan is deze website ook opgerciht.

  7. Martha van de Pasch november 15, 2014 at 19:23 - Reply

    Moedig dat deze man zich als hulpverlener zo open en kwetsbaar durft open te stellen. Ergens haalt hij het etiket van patiënt wat men hier meestal krijgt opgeplakt weg. Het is goed om te zien dat we allemaal maar mens zijn en ons allen hetzelfde kan overkomen. Zoals een tandarts ook kiespijn kan krijgen en een huisarts bij wijze van spreke scabies. Gewoon de normale dingen die bij het leven kunnen horen. Wat is hier eigenlijk mis mee. De schaamte omdat we niet volmaakt zijn?

    • Menno Oosterhoff (@oosterhoff2) november 15, 2014 at 20:23 - Reply

      Dank je voor deze reactie. Ik ben het natuurlijk met je eens.
      Maar ik vind patient zijn geen schande. (Zo bedoel je het ook niet.)
      Een patient is iemand die lijdt en ik zou wensen dat dat, ook als het een psychische aandoening betreft niet minderwaardig was. Ik heb voor veel van mijn patienten enorm veel respect om wat ze elke keer maar weer moeten opbrengen om zich tegen hun somberheid, hun eetbuien, hun tics, hun woede en hun verdriet te verzetten. Daar wordt veel verborgen leed geleden en verborgen strijd gestreden. Daarom vind ik psychisch ziek zijn niet iets om je voor te schamen. Maar schaamte is een gevoel, wat nu eenmaal optreedt als we het gevoel hebben buiten de groepsnorm te vallen. Door open te zijn over mijn eigen aandoening hoop ik een beetje eraan bij te dragen dat het voor anderen wat makkelijker wordt zich niet te schamen.

      • Martha van de Pasch november 15, 2014 at 22:47 - Reply

        Inderdaad zo bedoel ik het niet. Wat me alleen opvalt is dat mensen elkaar een kleinerend gevoel kunnen geven door alleen al het woord “patiënt”op een bepaalde manier uit te spreken. In de trant van heb je het al gehoord enz.enz. Mensen die denken zelf nooit iets te zullen krijgen. Wat je omschrijft zie ik al jaren om me heen van dichtbij en ik heb er zeer zeker respect voor want voor hen is het meer overleven dan leven. Is het dan toch niet de wereld om ons heen die anderen dat schaamtegevoel geven om niet in een groep/keurslijf te passen? Is er nog ruimte om te kunnen zijn wie je bent in deze prestatiegerichte maatschappij.

  8. Rudi Touw november 14, 2014 at 06:31 - Reply

    Dag Menno
    Wat onzettend eerlijk!
    Groet je collega teamleider

Leave A Comment

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.