Al een paar jaar krijg ik van mensen te horen dat ik geluk heb dat ik “alleen maar” smetvrees heb; op het forum herkennen leden dit ook.

Het volgende is gebaseerd op persoonlijke ervaring en van wat anderen op het forum hebben verteld over smetvrees en controledwang. Mijn excuses voor de lengte maar het is een complex onderwerp.

De echte kosten van smetvrees en controledwang

Voor degenen met smetvrees en controledwang gaan de échte kosten van onze OCD veel dieper dan de psychologische of emotionele prijs, het kan zowel je fysieke als je financiële gezondheid verzieken.

Onze OCD hangt vaak samen met het dagelijks leven en dus activiteiten die niet vermeden kunnen worden zoals eten, drinken, medicatie, slapen, de was doen , huishouden en winkelen.

Vaak zitten we gevangen tussen twee werelden, de “besmette” en de “niet-besmette” wereld. Stel je voor dat je thuis bent en huivert om je spullen aan te raken of te gebruiken omdat je bang bent dat ze besmet zijn of je besmetten.

Voor ons kunnen simpele dagelijkse taken een enorme uitdaging zijn die behoorlijke stress veroorzaken. We doen er niet alleen uren over om ze voor elkaar te krijgen, maar het put ons lichamelijk en mentaal uit. Of we vermijden ze geheel en komen zo in een nog grotere puinhoop terecht en de stress die dat veroorzaakt verergert onze dwangstoornis. Sommigen zitten in een vicieuze cirkel van lichamelijke pijn en OCD. Hoe meer pijn we hebben, hoe erger de dwang wordt, wat leidt tot meer dwanghandelingen moeten doen, die de pijn verergeren.

Intrusieve gedachten

Wij hebben ook intrusieve gedachten die soms direct samenhangen met de smetvrees maar op andere momenten juist niet, maar ons toch weerhouden om door te gaan met een taak die we willen doen, waardoor we weer helemaal opnieuw moeten beginnen.

Opgeblazen verantwoordelijkheidsgevoel

We hebben een opgeblazen verantwoordelijkheidsgevoel en angst om anderen pijn te doen, vaak is de angst om anderen te schaden erger dan de angst onszelf te schaden.

Zorgvuldig plannen

Totdat we hulp krijgen, moet alles zorgvuldig gepland worden om door de dag heen te komen. Alles wat het plan of schema in de war schopt, kan ons totaal van streek maken.

Schoon houden

De meesten met smetvrees worstelen zowel met lichaamsverzorging als met het huishouden. Zoals al eerder op het forum vermeld werd, beginnen de meesten van ons met een lekker schoon en netjes huis, maar gaandeweg wordt het schoonmaken teveel voor onze OCD en begint het te verschuiven. We hebben angst voor besmetting en toch is bij velen het huis verre van netjes of zelfs schoon. Het is onmogelijk om het overal schoon te houden als je er niet makkelijk bij kunt.

Alles kapot maken

Kleding gaat kapot door het te vaak te moeten wassen en het dan niet kunnen vervangen vanwege andere kosten en deze kosten lopen op vanwege de zorgen dat we geen kleding meer hebben overhouden.

Koken en eten

Sommigen komen op het punt dat eten klaarmaken teveel is vanwege onze smetvrees. En als het ongecontroleerd blijft, kunnen we voedsel en drinken gaan vermijden, niet om gewicht te willen verliezen maar omdat de angst voor besmetting te erg wordt. We kunnen dan ondervoed raken en ernstig uitgedroogd raken wat uiteindelijk tot nierproblemen kan leiden.

Angst voor toiletgebruik

Velen vinden het onprettig om naar het toilet te gaan als we uit zijn. Sommigen gaan erg ver in het vermijden, vaak door niet te drinken, wat kan leiden tot nierproblemen. Sommigen vinden toiletgebruik, zelfs het eigen toilet, weerzinwekkend vanwege de smetvrees en vermijden eten en drinken om niet te hoeven gaan. Nogmaals, vermijden om te drinken kan leiden tot nierfalen.

Bedrituelen

Voor velen is het eenvoudige “naar bed gaan” een tijdrovende nachtmerrie, met controleren of alles is afgesloten en douchen. Het kan zo ontmoedigend zijn, dat velen het onvermijdelijke proberen te vermijden of zó uitgeput zijn door de dwanghandelingen, dat we vervolgens niet meer kunnen slapen.

Anderen toelaten in huis

Hierdoor loop je niet alleen je sociale contacten mis maar ook reparaties en onderhoud dat gedaan moet worden. Sommigen komen daardoor zonder verwarming, warm water of kookfaciliteiten te zitten. Anderen hebben geleidelijk geen witgoed meer omdat we niemand kunnen binnenlaten voor reparaties of om nieuw witgoed te laten afleveren.

Hoarden/verzameldwang

Velen kiezen er niet voor om te hoarden, maar we zijn in zo’n warboel geraakt en niemand herkende het op tijd om te voorkomen dat de stapels besmette en niet-besmette spullen zich begonnen op te hopen.

Van huis gaan

Velen vinden dit moeilijk, en niet omdat we het moeilijk vinden om van huis te gaan maar zodra we buiten zijn, voelen we ons besmet en functioneren we niet totdat we terug gaan om onszelf te ontsmetten en daarna alles dat we binnen hebben aangeraakt voordat we gedoucht en andere kleding aangetrokken hadden.

Boodschappen doen

Boodschappen doen betekent voor velen van ons de grootste angsten in één keer onder ogen te moeten komen. Voordat we er überhaupt aan kunnen beginnen, moeten we eerst het huis uit zien te komen, wat nogal wat tijd kan kosten en erg stressvol kan zijn. We moeten om zien te gaan met wat wij ervaren als vieze winkelwagentjes, mensen die tegen ons aan botsen, geld aanpakken, spullen aanraken waarvan we weten dat anderen het al hebben vastgepakt, controleren of verpakkingen nog heel zijn, dat voeding niet over de datum is, om maar een paar dingen te noemen.

Toegang tot behandeling

Het kan niet alleen een probleem zijn om behandeling voor dwangproblematiek te krijgen maar ook voor onze lichamelijke toestand. Vaak wordt behandeling geweigerd omdat we niet naar het ziekenhuis kunnen komen of als het toch lukt om daar te komen, neemt niemand de tijd om met ons en onze dwang aan de slag te gaan om ervoor te zorgen dat we een behandeling krijgen.

Relaties

Van relaties kan het uiterste worden gevergd, als je samenleeft met iemand met OCD. Anders dan de meeste vormen van OCD, heeft smetvrees een directe impact op de directe omgeving van iemand met een dwangstoornis. Voor de goede vrede, vooral in de vroege stadia voorafgaand aan behandeling, neigt de hele familie om mee te gaan met de ‘OCD regels’. Het is al moeilijk genoeg voor iemand met dwang om de ‘OCD regels’ te onthouden, stel je voor hoe het is als je ze probeert te herinneren als je zelf geen OCD hebt, maar met iemand met smetvrees samenleeft. Veel relaties zijn niet bestand tegen de opgedrongen spanning vanwege de smetvrees. Alleen relaties waar begrip en geduld is voor beide personen, overleven het.

Sociaal contact

Veel van ons vinden dit extreem moeilijk aangezien we niemand in huis kunnen binnenlaten, het niet eens buitenshuis kan als we ernstige moeilijkheden hebben met het huis verlaten of gewoonweg van huis zijn. Het is erg beperkend en het feit dat we geen gezelligheid mogen ervaren heeft een domino effect op onze dwangproblematiek, vooral omdat velen van ons heel sociaal zijn. We voelen ons er nog eenzamer en geïsoleerd door.

Hobby’s/interesses etc.

Velen hebben hun hobby’s en interesses moeten beëindigen vanwege de smetvrees. Zelfs kleine genoegens zoals een wandeling maken, naar de bioscoop gaan of met familie en vrienden zijn, is onhaalbaar door onze OCD.

Op vakantie gaan

Wanneer was de laatste keer dat jij op vakantie ging? Voor degenen onder ons met smetvrees en/of controledwang, kan vakantie onmogelijk zijn om veel verschillende redenen.

Deze blog postte ik oorspronkelijk op een OCD forum op 20 februari 2013.

Photo credit: qimono via Pixabay (license) – adaptation

Gepubliceerd op My OCD Recovery op 14 augustus 2014. Voor deze vertaling en publicatie van het originele artikel is toestemming van de auteur.