Deze vraag werd laatst gesteld tijdens een congres. Omdat ik bekend ben met allebei, zal ik de verschillen en overeenkomsten proberen te verhelderen vanuit mijn eigen ervaring.

Skin-picking

Het is een drukke werkdag, mijn tafel ligt bezaaid met notities van telkens weer een nieuwe prioriteit. Het geeft niet, ik geniet erg van de veelzijdigheid en de hectiek dus ik begin gewoon ergens.

Terwijl ik nadenk over hoe ik een taak ga aanpakken en de mails erover doorlees, valt me mijn gewoonte niet eens op: voordat ik het weet, zit ik aan mijn hoofd te krabben. In perioden van grote drukte, krijg ik “zomaar ineens” wondjes aan mijn hoofdhuid. Altijd vraag ik me af wat er eerst is, het krabben of het wondje, ik weet het niet. Onopgemerkt ben ik zo een kwartier verzonken in gedachteloos gepulk.
Alles gaat in slow motion. Ik kijk wel naar het computerscherm maar ik zie niets meer. De actualiteitenprogramma’s waarnaar ik luister, hoor ik niet meer en start ze opnieuw en opnieuw.

De drang om te krabben, verstoort mijn werk, mijn slaap soms ook en tóch kan ik niet stoppen. Het is een vervelende pijn, zelfs mijn haren lijken zeer te doen en op het kussen liggen als ik ga slapen, is erg gevoelig. Telkens neem ik me voor om te stoppen, maar het lukt me gewoon niet.

Automutilatie (zelfbeschadiging)

Overvallen door emoties, die ontstaan in contacten of dingen die verkeerd gaan, raak ik razendsnel in een neerwaartse spiraal van wantrouwen en wanhoop. Binnen no time sta ik op exploderen. Ik moet me inhouden om geen spullen of contacten te vernielen en onomkeerbare dingen te doen.
Alles gaat in fast forward, ik val uit de taal. Lichamelijk een uitbarsting van onrust: ik moet weg, het maakt niet uit hoe of waarheen. In deze toestand is alles en iedereen vijandig. Radeloos en op de vlucht, ik moet snel ergens landen want anders stort ik neer.

Op een plek waar ik alleen kan zijn, trek ik een mes uit mijn tas. Ik kras net zolang totdat ik weer kan ademen en ik met het bloed mee naar buiten kan. Reset. Ik krijg weer contact en de pijn maakt me rustig. Het leidt af van de ondragelijke emotionele pijn. Het herinnert me eraan dat ik altijd weg kan, uit dit leven, uit dit lijf.

Langzaam zakt het en raak ik in een roes. Als ik naar buiten loop, is de wereld ver weg. En ik ben ver weg van mezelf maar toch is de controle hersteld. Voor eventjes dan.

Conclusie

De overeenkomsten tussen automutilatie en skin-picking zijn het onbedwingbare karakter. Beiden zijn moeilijk tegen te houden impulsen. Ook speelt schaamte voor het gedrag bij allebei een rol. En is er sprake van zelfbeschadiging.

Een verschil is dat skin-picking vanuit elke emotionele toestand kan plaatsvinden dus ook vanuit een positieve of neutrale. Automutilatie daarentegen gebeurt alleen vanuit (het willen kwijtraken van) een negatieve (zelf)beleving.
Maar het belangrijkste verschil is dat de beschadiging en pijn bij automutilatie het doel is en bij skin-picking een onbedoeld neveneffect.

Photo credit: Jim_K-Town via photopin (license) – adaptation

Reactie Nienke Vulink (psychiater bij het AMC en gespecialiseerd in skin-picking en Body Dysmorphic Disorder (BDD)
Een interessant verhaal. We hebben het hier in het team ook over gehad en inderdaad zien we automutilatie als iets anders dan skin-picking maar zijn er ook overeenkomsten. Maar ik ben het eens met het onderscheid, dat de pijn bij skin-picking niet het doel is en bij automutilatie juist wel.

Wat bij skin-picking van belang is, is dat patiënten vaak twee typen beschrijven: Enerzijds de onbewuste vorm waarbij ze bijvoorbeeld tijdens een moment van ontspanning inderdaad alweer aan het krabben zijn geslagen. En anderzijds juist dat zij voortdurend heel bewust de huid aftasten op onregelmatigheden. Zij kunnen dit niet verdragen en gaan dan krabben om het weg te krijgen, terwijl ze vaak wel weten dat het alleen maar slechter van wordt.

Bij trichotillomanie wordt ook beschreven dat het op zoek gaan naar de ultieme haar die eruit moet, een soort van verslavend karakter heeft en ook een gevoel van bevrediging kan geven. Maar ook wel dat het onbewust gebeurt als in een soort trance.
Patiënten met skin-picking beschrijven in principe allemaal, net als bij de andere obsessieve-compulsieve spectrum stoornissen (OCSS) dat stress tot een toename van hun klachten leidt.

Reactie Menno Oosterhoff
Het wegknippen van moedervlekken zie ik ook als een bijzondere vorm van skin-picking.
Er is geen goed Nederlands woord voor skin-picking. Officieel heet het ‘huidpulkstoornis’ maar aan dat woord kan ik niet wennen. Dwangmatige excoriatie en dermatillomanie worden ook wel gebruikt maar zijn natuurlijk ook niet Nederlands. Voor trichotillomanie geldt ongeveer hetzelfde. Dat is vertaald als haaruittrekstoornis. Dat vind ik ook niet geweldig, maar wel beter dan huidpulkstoornis.