Cognitieve Gedragstherapie (CGT)

Gedragstherapie en Cognitieve therapie zijn de twee belangrijkste vormen van psychologische behandeling. Vanwege overlap tussen beide en het feit dat vaak elementen uit beide toegepast worden, is de naam samengevoegd tot cognitieve gedragstherapie (CGT).

Blootstelling aan de situatie die de obsessieve onrust oproept (exposure) en stoppen met de dwanghandelingen die de onrust, vaak kortdurend wegnemen (responspreventie), is de basis van de gedragstherapie. Dit kan langs de geleidelijke weg, maar ook in één keer (flooding).
Exposure en responspreventie wordt afgekort als ERP.

Exposure is een cruciaal element in de behandeling. Cognitieve therapie kan ondersteunend zijn, maar de veranderde cognitie zal pas effect sorteren als het ook leidt tot het aandurven van daadwerkelijke blootstelling aan de situatie die de onrust oproept.

Het bewerken van de cognities, dus de obsessieve gedachtes en voorstelling over rampzalige dingen die zouden kunnen gebeuren, is de basis van de cognitieve therapie.

Cognitieve gedragstherapie bestaande uit exposure in vivo en cognitieve therapie is de eerste keus behandeling voor mensen met dwang. De standaard CGT werkt niet bij iedereen. Daarom blijft men nieuwe vormen te ontwikkelen, onderstaand een overzicht.

Verschillende vormen van Cognitieve Gedragstherapie

Acceptance and Commitment Therapy (ACT)2017-09-26T15:54:28+02:00

Binnen ACT, een vorm van Cognitieve Gedragstherapie, leren mensen om het zinloze gevecht met vervelende gedachten, emoties en lichamelijke sensaties te staken. Hierdoor is men beter in staat om de aandacht te richten op de dingen die men werkelijk belangrijk vindt in het leven (waarden). De kern van ACT is de filosofie dat het vechten tegen onvermijdelijke omstandigheden uiteindelijk ten koste gaat van een vitaal en waardevol leven.

Cognitieve Remediatie Therapie2017-09-26T15:54:29+02:00

CRT is een vorm van cognitieve gedragstherapie (CGT) en heeft als doel de cognitieve flexibiliteit te vergroten, door het doen van oefeningen en kleine gedragsexperimenten. Hierdoor krijgen mensen meer inzicht in hun manier van denken en wordt men meer bewust van eigen denkprocessen. Je zou kunnen zeggen dat het een soort hersengymnastiek is. De vertaling naar het dagelijks leven is heel belangrijk binnen deze therapie.

Cognitive Bias Modification-Interpretation (CBM-I)2017-09-26T15:54:29+02:00

CBM-I is een cognitieve experimentele methode en een op een computer gebaseerde therapie die werkt door mensen te trainen in het anders interpreteren van situaties die normaal de dwanghandelingen oproepen. Op de computer krijgen de deelnemers een kort dwangprobleem te lezen en vullen de ontbrekende letter van de oplossing in. Zo wordt een andere mindset getraind. Lees meer in dit artikel van Else de Haan.

Competitive Memory Treatment (COMET)2017-09-26T15:54:29+02:00

COMET is een vorm van cognitieve gedragstherapie (CGT) en een nieuwe experimentele behandeling bij dwangstoornissen. Mensen leren eerst hun obsessieve gedachten herkennen. Ze registeren de inhoud en bepalen het thema van de obsessieve gedachten. Daarna wordt er een alternatief thema tegenover geplaatst (tegenthema). Er wordt informatie verzameld van het tegenthema, bijvoorbeeld veilig vs onveilig of schuldig vs schuldig.

Middels technieken wordt getracht het tegenthema “voelbaar” te maken. Wanneer iemand dit tegenthema goed kan oproepen en voelen, oefent iemand met beelden of gedachten van de obsessie terwijl het tegenthema sterk blijft. Op die manier wordt de behandeling vervolgd met afstand nemen van de obsessies en exposure en responspreventie.

Computerspel Ricky and the Spider2017-09-26T15:54:30+02:00

Ricky and the Spider is een bewezen effectief computerspel voor kinderen met obsessieve-compulsieve stoornis. Het combineert de belangrijkste elementen van cognitieve gedragstherapie in een therapeutisch spel en kan ingezet worden ter ondersteuning van de behandeling. Dit kan ook aangeboden worden als e-health.

Imaginatie en rescripting2017-09-26T15:54:34+02:00

Imaginatie en rescripting lijkt een veelbelovende techniek voor dwang als er sprake is van intrusieve beelden die verbonden zijn met negatieve ervaringen in het verleden. Bij imaginatie en rescripting ga je als cliënt terug naar de oorspronkelijke herinnering die meespeelt bij het intrusieve beeld en herschrijf je als het ware het oorspronkelijke intrusieve beeld, hierdoor verandert ook je gevoel over dit beeld, deze intrusie waardoor deze minder beangstigend wordt en meer op de achtergrond zal verdwijnen.

Inference Based Approach (IBA)2017-09-26T15:54:34+02:00

IBA is een vorm van CGT en baseert men zich op het feit dat mensen met dwangverschijnselen anders redeneren tijdens een obsessief moment dan daarbuiten. Het gaat om een manier van redeneren waarbij zintuiglijke informatie (horen, zien, ruiken, proeven) genegeerd wordt. Een persoon met dwang ervaart een gedachte over iets wat kan (een mogelijkheid), als iets wat waarschijnlijk aan de hand is.

IBA is er op gericht om iemand te laten ontdekken dat hij in zijn obsessieve momenten opgeslokt raakt in een verhaal in zijn hoofd en vergeet om naar de werkelijkheid te kijken. Mensen krijgen handvatten waarmee ze kunnen toetsen of ze zich met de werkelijkheid bezig houden of met hun verbeelding. Zij leren door verschillende oefeningen om zich te weren tegen de zuigkracht die van zo’n verhaal in hun hoofd uitgaat.

Metacognitieve Therapie2017-09-26T15:54:37+02:00

Deze veelbelovende vorm van cognitieve therapie richt zich in tegenstelling tot traditionele CGT niet zozeer op de dwanggedachten en handelingen zelf, maar op de opvattingen die mensen hebben over hun gedachten en handelingen. Binnen deze behandeling wordt er specifiek aandacht besteed aan de betekenis die mensen toekennen aan het hebben van dwanggedachten en op het veranderen van deze betekenis. In plaats van dwanggedachten te zien als feiten waarnaar je moet handelen, leer je dwanggedachten zien als vervelende gedachten waar je niet naar hoeft te handelen.

Mindfulness-based Cognitive Therapy (MBCT)2017-09-26T15:54:37+02:00

Deze methode is een vorm van cognitieve gedragstherapie (CGT). Waarschijnlijk is MBCT het best te begrijpen als het ontwikkelen van een vaardigheid om niet-oordelend bewust te zijn en acceptatie van het aanwezig zijn in het hier en nu met alle ongewenste gedachten, gevoelens en sensaties die er in je als persoon aanwezig zijn. In de therapie richt je je niet op het veranderen van ongewenste emoties en gedachten maar bewustwording ervan en acceptatie, hierdoor kan de angst die met deze gedachten gepaard gaat, afnemen.

2017-09-26T15:54:29+02:00