Intrusies

Het Latijnse intrudere betekent indringen en dat geeft precies aan wat het is. Er dringt een beleving in het bewustzijn die ervaren wordt als ongewenst en niet eigen. Het betreft gedachtes met agressieve, zelfdestructieve, seksuele, racistische of godslasterlijke inhoud. 

Voorbeelden zijn gedachtes aan een baby uit het raam gooien, je vingers in het stopcontact of in een cirkelzaag steken, mensen in het kruis grijpen, te likken, mensen voor de trein duwen, over de reling springen, seks met kinderen, met dieren, iemand een glas in het gezicht duwen, gore taal uitslaan, je broek naar beneden doen in het openbaar, denken “ik wou dat oma doodging”, “kreeg mijn vader maar kanker”, “vuile rotturk”, “God is een vieze klootzak” etc.

De gedachtes roepen veel schaamte op. Mensen kunnen vaak een goed onderscheid maken tussen belevingen die ze hebben en waar ze ook niet zo trots op zijn maar die ze wel als eigen ervaren in tegenstelling tot deze deze wezensvreemde belevingen. Een man die veel last had van seksuele obsessies verwoordde het als volgt: “Ik ben niet trots op alles wat ik innerlijk aan wensen, verlangens en impulsen aantref maar dit is niet mijn eigen ‘vuiligheid’.”

In de psychoanalytische theorie werden intrusies wel gezien als een verdrongen wensen en impulsen. Deze benadering is niet vruchtbaar gebleken en is niet juist.

De meeste mensen hebben wel intrusieve gedachtes maar bij dwangpatiënten veroorzaken ze vaak ernstige onrust. Het is niet bekend of dat komt omdat de gedachtes krachtiger zijn of omdat er krampachtiger op wordt gereageerd. Wel is bekend, dat het tegengaan of neutraliseren van dit soort gedachtes ze juist versterkt.

Het beste zou zijn als deze gedachtes ongehinderd door je heen flitsen. Het ene oor in en het andere oor uit als het ware. Als ze door verkramping worden tegengehouden, blijven ze voortdurend kwellend aanwezig. Intrusieve obsessies worden vaak als zeer beschamend en verontrustend beleefd.

Een goed begrip van wat een intrusie eigenlijk is, kan helpen er minder verkrampt op te reageren waardoor de intrusies ongehinderd door je heen kunnen schieten. Het zijn geen verborgen geheime wensen! Je zou het kunnen zien als een stoorzender zoals je vroeger wel op de radio had. Je luistert naar je eigen zender en opeens komt er een rare buitenlandse zender doorheen. Zo moet je het zien, als ruis, als losse gedachtenflarden.

Een situatie roept altijd een heel scala aan gedachten op, die vaak maar nauwelijks bewust zijn. Daar zitten ook gedachtes bij die juist het tegendeel zijn van wat je wilt, bijvoorbeeld als een soort waarschuwing: “Pas op! Niet over de reling springen! Niet iemand voor de trein duwen!” Als we een hele dure, breekbare vaas in de handen hebben, wordt de gedachte dat je hem laat vallen of zelfs kapot smijt, ook geactiveerd. Niet omdat je het wilt, maar als een soort waarschuwing.

In een column in het tijdschrift van de ADF stichting zegt professor Frits Boer: “Je moet dit soort intrusies eigenlijk omkeren. Wat ze brengen, wil je juist niet.”
Het is goed dat situaties ons ook vrees inboezemen voor de gevaarlijke, ongewenste kant. Als je op de rand van een afgrond staat, word je toch naar de gedachte gezogen om erin te springen. Dat naar die gedachte toegezogen worden, kan ten onrechte beleefd worden als een wens.

Als je dan probeert de gedachte te onderdrukken, wordt het alleen maar erger want dé manier om een gedachte niet kwijt te raken, is het beslist te willen vergeten. Wat dat betreft werkt ons denken net andersom. Als je ergens niet aan mag denken, raak je het niet kwijt en als je ergens aan moet denken dan dwalen je gedachten gemakkelijk af.

Dus de manier om met intrusies om te gaan, is niet om ze weg te duwen maar om ze uit te vergroten. Je moet ze als het ware opblazen. Je stelt je bijvoorbeeld voor dat je juist allemaal mensen voor de trein duwt. Je denkt aan de vreselijkste dingen die je maar kunt bedenken. Dit advies geldt natuurlijk alleen als je weet dat het obsessieve intrusies zijn.

Het helpt ook als je deze gedachtes van hun beschamende, verontrustende kant kunt ontdoen door te beseffen dat het alleen maar gedachtenflarden zijn, die iedereen wel eens heeft en jij misschien wat meer dan een ander.

Bovenstaande klinkt simpel maar is dat beslist niet.

Lijst met kwade gedachten uit het boek Het duiveltje van de geest van Lee Baer.
2017-09-26T15:54:34+00:00