Ook wel sensorimotore obsessies/OCD of Body-Focused Obsessions genoemd. Deze vorm van OCD wordt zelden beschreven. Er is sprake van een overmatig kwellend bewustzijn van lichamelijke verschijnselen die normaliter onbewust verlopen. 

Bijvoorbeeld:

  • slikken (stikangst)
  • ademen (samenhang paniekstoornis?)
  • knipperen met de ogen
  • hartslag
  • bewegingen van mond en tong tijdens spreken
  • blaas en darmfunctie
  • oogcontact (niet sociaal fobisch maar hoe lang en vaak etc.)
  • bepaalde lichaamsdelen zoals de neus in het gezichtsveld
  • mouches volantes (troebelingen in het oogvocht die je kunt zien drijven)

Misschien dat ook bij overmatige aandacht voor hoe je beweegt, of angst om in je broek te plassen of ontlasten, deze sensomotorische overgevoeligheid een rol speelt. We weten niet of slik- en stikangst er ook mee te maken kan hebben.

Je zou dit de obsessieve kant kunnen noemen, die gepaard gaat met onrust. En vaak ook met de angst, dat je altijd maar bewust blijft van deze lichamelijke processen en dat het je helemaal in beslag gaat nemen.
De compulsies zijn dan datgene wat iemand doet om daarvan af te komen, anders dan negeren. Bijvoorbeeld de ademhaling gaan tellen, dingen vermijden etc.

Er lijkt overlap met verschijnselen die je ook ziet bij tics. Vaak is er een gevoel van lichamelijk ongemak voorafgaand aan de tic, die zich in de tic ontlaadt. Dit wordt premonitory urges genoemd, wat “aankondigende aandrang” betekent. Slikken, knipperen en de keel schrapen zijn voorbeelden van tics waarbij zo’n gevoel van ongemak aanwezig kan zijn.

Er is een overeenkomst tussen deze premonitory urges en de Just Right Feelings, die bij dwanghandelingen met een drangkarakter (impulsies) kunnen optreden. Lees meer hierover in de blog Bang en Drang.

Verder is er ook een overlap met Body-Focused Repetitive Behavior (BFRB) zoals nagelbijten, trichotillomanie en skin-picking. Ook daar is vaak een verhoogd bewustzijn van lichaamsgebonden zaken.

Er is dus steeds sprake is van onrust, die meer angstig gekleurd kan zijn, maar ook meer het karakter kan hebben van een aandrang. Deze twee aspecten zijn echter zeker niet altijd duidelijk van elkaar te onderscheiden.

De premonitory urges bij tics, de Just Right Feelings bij bepaalde vormen van OCD, de Body-Focused Obsessions bij sensomotorische OCD, en de gevoelens van onrust bij de BFRB, zoals nagelbijten, skin-picking en trichotillomanie zijn allemaal vormen van dergelijke onrust.

De tics, complexe tics, dwanghandelingen (uiterlijk of mentaal) geven allemaal op korte termijn een vermindering van deze onrust.
Nederlandse informatie is ons nog onbekend. Arts Jan van Ingen Schenau is op zoek naar ervaringen en informatie van mensen die de aandoening (her)kennen. Lees meer over zijn oproep.